Międzynarodowy Zielony Krzyż

Opublikowano: 13 październik 2013
W sierpniowym biuletynie informacyjnym Organizacji Narodów Zjednoczonych zamieszczono wywiad z ludźmi związanymi z funkcjonowaniem Międzynarodowego Zielonego Krzyża. Michaił Gorbaczow, założyciel organizacji zapytany o największe wyzwanie stawiane przed Zielonym Krzyżem wskazuje na wspieranie zrównoważonego rozwoju. Podkreśla, ze mimo wielu zapewnień, działań, przemówień, dokumentów nadal zrobiono zbyt mało dla zrównoważonego rozwoju na świecie. Jako największe osiągniecie Zielonego Krzyża w ciągu ostatnich 20 lat wskazuje na duży udział w zmianie sposobu myślenia polityków w kwestii postrzegania zagrożeń dla ludzkości i środowiska, zwłaszcza w aspekcie wojen i konfliktów. Zielony Krzyż miał również duży udział w walce o zapewnienie ludziom prawa dostępu do czystej wody pitnej i sanityzacji. Zapewniał również pomoc ludziom, których dotknęły katastrofy środowiskowe, takie jak awaria reaktora jądrowego w Czarnobylu, w 1986 roku. Alexander Likhotal, Prezydent Międzynarodowego Zielonego Krzyża pytany o wpływ organizacji pozarządowych na rządy, odpowiada, że społeczeństwo obywatelskie odgrywa bardzo duża rolę w walce z zagrożeniami dla ludzkości i środowiska. Organizacje pozarządowe są blisko ludzi, w wielu przypadkach o wiele bliżej niż władze lokalne czy narodowe. Ta bliskość pozwala znajdować proste rozwiązania, które nie wymagają wielkich nakładów finansowych. Jan Kulczyk jest Przewodniczącym Międzynarodowego Zielonego Krzyża. Zapytany o sposoby dobrego działania na rzecz środowiska bez zbytniego obciążenia ekonomicznego wskazuje na możliwości ponownego wykorzystania materiałów (recykling). Świat potrzebuje ekonomii opartej na "zielonym wzroście", wspierania środowiska przez promowanie recyklingu, zmniejszenie ilości wytwarzanych śmieci, wykorzystywanie naturalnych źródeł energii.
 
Międzynarodowy Zielony Krzyż jest organizacja ekologiczną, oficjalnie założoną w 1993 roku w Kioto, po Szczycie Ziemi, zorganizowanym w 1993 roku, w Rio de Janerio.
 
oprac. lek. Szymon Nowak
źródło: Green Cross Internatiomal, UN Special, lipiec-sierpień 2013
 
 

Skuteczność skoniugowanej szczepionki przeciwko meninigokokowemu zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych – badania w Czadzie

Opublikowano: 09 październik 2013
W jednym z wrześniowych wydań The Lancet (12.09.2013) zamieszczono artykuł podsumowujący skuteczność koniugowanej szczepionki przeciwko meningokokowemu zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, wywoływanego przez serotyp A Neisseria meningitidis. Od mniej więcej 100 lat w środkowym pasie Afryki wybuchają okresowo duże, nieprzewidywalne epidemie meningokokowego zapalenia opon. Pierwsze ogniska wykryto w 1916 a następnie w 1918 roku w Czadzie, śmiertelność sięgała 75%. Następne duże epidemie miały miejsce w latach ‘40, ’50 i ‘60. Pod koniec lat ‘60 wprowadzono do leczenia sulfonamidy, penicylinę i chloramfenikol, przez co udało się obniżyć śmiertelność do 10%. Należy wspomnieć, że pierwsza pełnokomórkowa szczepionka przeciwko meningokokowemu zapaleniu opon została opracowana już w 1936 roku i po raz pierwszy szeroko rozpowszechniona w Czadzie. Szczepionka polisacharydowa została pierwszy raz użyta w 1988 roku, jednak nie spowodowało to istotnego zmniejszenia zapadalności na chorobę w czasie epidemii. Polisacharydowo-białkowa skoniugowana szczepionka jest skuteczniejsza w zapobieganiu zapalenia opon ponieważ charakteryzuje się większą immunogennością, zwłaszcza wśród małych dzieci, indukuje trwalszą pamięć immunologiczną oraz zapobiega nosicielstwu w jamie nosowo-gardłowej. Program tworzenia takiej szczepionki został zapoczątkowany w 2001 roku przy wsparciu finansowym Fundacji Billa i Melindy Gates. Skoniugowana szczepionka oparta o polisacharydy serotypu A meningokoków oraz toksoid tężca została wyprodukowana w Indiach, oraz wstępnie zaakceptowana przez WHO w 2010 roku, w oparciu o jej wysoką immunogenność oraz bezpieczeństwo w badaniach klinicznych (3 faza badań klinicznych nie została przeprowadzona). Nadzór nad skutecznością nowego szczepienia został wprowadzony pod koniec 2010 roku, kiedy w Burkina Faso rozpoczęto akcję szczepień. W jej wyniku nastąpiło wyraźne zmniejszenie liczby przypadków, do najniższego od 1995 roku poziomu, nie zanotowano lokalnych ognisk choroby oraz nie potwierdzono ani jednego przypadku choroby wywołanej przez serotyp A meningokoków.
 
Obecnie trwająca epidemia meningokokowego zapalenia opon w Czadzie zaczęła się w 2009 roku – zanotowano znaczny wzrost zachorowań spowodowanych zakażeniem zarówno serotypem A jak i W. W 2010 roku zanotowano 3058 przypadków, 5960 w roku 2011 i 3795 w 2012. Pod koniec 2011 roku immunizacja nową szczepionką prowadzona była jako program pilotażowy w 3 dystryktach w okolicach N’Djameny. W pierwszej połowie 2012 roku, kiedy w Czadzie rozpoczął się wzrost liczby zachorowań na meningokokowe zapalenie opon, w regionach, w których prowadzono pilotażowy program zanotowano istotny spadek liczby przypadków, z 43,8 na 100 000 do 2,48 na 100 000 ludzi. Ponadto w obrębie regionów objętych szczepieniem nie wykazano ani jednego potwierdzonego przypadku zakażenia meningokokami serotypu A. Zanotowano również 98% spadek nosicielstwa serotypu A meningokoków wśród ludzi w każdej grupie wiekowej. Wcześniej donoszono, że nosicielstwo w tych regionach sięga 1%.
 
Dane zebrane w Czadzie wyraźnie pokazują skuteczność nowej szczepionki oraz sugerują konieczność szerszego jej zastosowania. Potrzeba również długiego nadzoru nad okresem skuteczności szczepienia, zapobiegania kolejnym epidemiom, ale także kontroli nosicielstwa, w tym badań nad ryzkiem nosicielstwa innych serotypów.
 
Organizacja GAVI ze Szwajcarii zapowiedziała podjęcie działań dla szerokiego rozpowszechnienia skoniugowanej szczepionki. Nature donosi, że do końca 2013 roku szczepieniem ma być objęte 12 krajów, oraz, że GAVI przeznaczy 267 milionów US$, aby wprowadzić szczepienie w kolejnych 14 krajach, do 2016 roku.
 
oprac. lek. Szymon Nowak
źródło: Daugla D.M. i wsp.; Effect of a serogroup A meningococcal conjugate vaccine (PsA-TT) on serogroup A menningococcal meningitis and carriage in Chad: a community trial; The Lancet, wrzesień 2013
Meningitis triumph; Nature; 18 września 2013
 
 

Dobre praktyki dotyczące diagnostyki, kontroli i opieki nad chorymi z lekooporną gruźlicą – Raport Światowej Organizacji Zdrowia

Opublikowano: 02 październik 2013
Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała Raport zawierający rekomendacje i przykłady dobrych praktyk w zakresie diagnostyki, leczenia i kontroli nad gruźlicą lekooporną w regionie europejskim. 82 przykłady dobrych praktyk zostały zgłoszone przez interesariuszy zaangażowanych w problem (ministerstwa zdrowia, przedstawicieli narodowych programów nad kontrolą choroby, organizacje pozarządowe) w okresie od maja do sierpnia 2013. Raport WHO jest częścią realizacji Consolidated Action Plan dla prewencji, kontroli i opieki nad chorymi na lekooporną i wielolekooporną gruźlicę. W Raporcie znalazły się między innymi przykłady z Węgier (reforma obowiązkowego screeningu w kierunku gruźlicy), z Holandii i Wielkiej Brytanii (przykład międzynarodowej współpracy odnośnie migracyjnej i transgranicznej kontroli nad gruźlicą), z Finlandii (narodowa grupa doradcza ds. leczenia gruźlicy), z Tadżykistanu (leczenie gruźlicy u dzieci), z Rumunii (kontrola zakażeń gruźlicą w więzieniach). Z pełną treścią raportu można zapoznać się na stronach Światowej Organizacji Zdrowia (www.euro.who.int).
 
oprac. lek. Szymon Nowak
źródło: WHO Best Practicies  in Prevention, Control and Care for Drug-Resistant Tuberculosis Now Published; Eurosurveillance, Vol 18, Issue 38, wrzesień 2013
 
 

Dziś Światowy Dzień Walki ze Wścieklizną

Opublikowano: 28 wrzesień 2013
28 września przypada Światowy Dzień Walki ze Wścieklizną. Chociaż możemy jej zapobiegać, każdego roku choroba ta zabija tysiące ludzi. W tym roku po raz pierwszy trzy międzynarodowe organizacje – FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa), OIE (Światowa Organizacja Zdrowia Zwierząt) i WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) – wydały wspólne oświadczenie będące obietnicą eliminacji wścieklizny u ludzi i kontroli tej choroby u zwierząt.
 

Wścieklizna jest zoonozą wywoływaną przez neurotropowe wirusy z rodziny Rhabdoviridae, występującą u ssaków w ponad 150 krajach i na wszystkich kontynentach oprócz Antarktydy. Każdego roku z jej powodu umiera około 60 000 osób, głównie w Azji i Afryce.

 
Wirus atakuje zwierzęta domowe i dzikie i poprzez  kontakt ze śliną zakażonych zwierząt na skutek pogryzień i zadrapań może również przenosić się na człowieka. Do zakażeń u ludzi dochodzi najczęściej przez wprowadzenie wirusa ze śliną podczas pokąsania przez zakażone psy. Niemal połowę osób pokąsanych przez zwierzęta podejrzane o zakażenie stanowią dzieci w wieku poniżej 15 roku życia.
 
Wściekliźnie można zapobiegać poprzez szczepienia. Istnieją bezpieczne i skuteczne szczepionki zarówno dla ludzi, jak i dla zwierząt. Z ekonomicznego punktu widzenia najbardziej efektywną metodą zapobiegania wściekliźnie u ludzi jest eliminacja tej choroby na drodze powszechnych szczepień psów. Zaszczepienie co najmniej 70% psów przerywa łańcuch transmisji u tych zwierząt oraz na ludzi. Oprócz koncentracji na walce ze wścieklizną u psów, uwagi wymaga również wirus występujący u dzikich zwierząt. W niektórych rejonach świata, jak np. nietoperze w Ameryce Południowej, są one znaczącym źródłem zakażenia dla ludzi. Zarówno psy, jak i dzikie zwierzęta, mogą być źródłem zakażenia także dla zwierząt gospodarskich, co wiąże się z dużymi stratami ekonomicznymi i wpływa na bezpieczeństwo żywności.
 
Szczepienia przedekspozycyjne są zalecane dla osób stale narażonych na kontakt z wirusem w związku z miejscem ich zamieszkania lub wykonywaną pracą (np. dla osób zajmujących się diagnostyką wścieklizny lub mających kontakt z dzikimi zwierzętami) oraz dla podróżnych planujących intensywne wyprawy trekingowe w rejonach endemicznego występowania choroby.
 
Zachorowaniom u ludzi w przypadku ekspozycji można zapobiegać poprzez dokładne opracowanie rany oraz w porę rozpoczętą profilaktykę czynno-bierną. Większość zgonów następuje właśnie z powodu braku profilaktyki poekspozycyjnej, głównie w rolniczych regionach w krajach endemicznych, gdzie szczepionki i swoiste immunoglobuliny są niedostępne.
 
Eliminacja wścieklizny wymaga konsekwentnego i długotrwałego zaangażowania, podpartego silnymi systemami opieki zdrowotnej i weterynarii. Wymaga ona również bliskiej współpracy pomiędzy wieloma różnymi sektorami i dyscyplinami, a obchodzony dziś Światowy Dzień Walki ze Wścieklizną jest daje okazję do ustanowienia i wzmocnienia tych powiązań. Na 2015 rok przewidywana jest lokalna eliminacja zachorowań na wściekliznę na skutek pogryzień przez psy w krajach Ameryki Łacińskiej, a na 2020 – w Azji Południowo-Wschodniej. FAO, OIE i WHO wspólnie działają na rzecz zwiększenia globalnej świadomości i zintensyfikowania walki ze wścieklizną.
 
Pełna treść wspólnego oświadczenia ww. organizacji dostępna jest pod linkiem: http://www.who.int/rabies/WRD_2013_Statement_Eng.pdf
 
oprac. Ewa Kaczmarek
źródła:
 
 

Czy potrzeba nowych leków na śpiączkę afrykańską?

Opublikowano: 24 wrzesień 2013
Śpiączkę afrykańską wywołuje zarażenie pierwotniakiem Trypanosoma brucei. Jeśli jest nieleczona prowadzi do śmierci. Globalna liczba przypadków zachorowań na śpiączkę spadła w ostatnich latach do mniej niż 10 000 rocznie. Jednakże w każdej chwili możliwy jest szybki wzrost liczby nowych przypadków, tak jak miało to wielokrotnie miejsce w Sudanie.
 
Powszechnie dostępne leki na śpiączkę mają ponad 30 lat i posiadają wiele działań niepożądanych. Leki używane w pierwszej fazie choroby charakteryzują się mniejszą toksycznością i są łatwiejsze do podawania od leków używanych do leczenia drugiej fazy choroby. Wprowadzenie w 2009 roku połączenia nifurtimoksu i elfornityny było wielkim krokiem naprzód, spowodowało przede wszystkim skrócenie czasu leczenia do 7 dni w porównaniu do eflornityny stosowanej w monoterapii, którą trzeba było podawać dwa razy dłużej. Połączenie nifurtimoksu i elfornityny stało się pierwszym, nowym leczeniem śpiączki afrykańskiej od 25 lat! WHO dodało zestawienie tych substancji do listy leków podstawowych w 2009 roku. Problemem pozostaje ich wysoka cena. Inne leki są w trakcie badań klinicznych. Sulfon i metabolity fexinidazolu wykazują skuteczność w modelach zwierzęcych. Benzoksaborol ma satysfakcjonującą skuteczność przeciwko Trypanosmoa brucei gambiense i Trypanosoma brucei rhodesiense i charakteryzuje się dobrą farmakokinetyką w badaniach in vitro. Pafuramidyna, analog pentamidyny przechodził trzecią fazę badań klinicznych.
 
 Eksperci uważają, że zdecydowanie zbyt mało leków poddawanych jest badaniom klinicznym, których zdecydowana większość i tak ma małe szanse, że będzie dopuszczona do obrotu.
 
Konieczne są innowacyjne pomysły. Pozostaje pytanie czy naukowcy oraz partnerstwo publiczno-prywatne w wystarczający sposób wspomagają badania nad nowymi lekami? Naukowcy mogliby bardziej zaangażować się w dialog z pracownikami służby zdrowia w zakresie zmiany potrzeb i konieczności zintensyfikowania badań nad nowym, idealnym lekiem na śpiączkę afrykańską.
 
Zaniedbywane choroby tropikalne wymagają zwiększonej uwagi. Efektywne rozwiązania rodzą się z alternatywnego podejścia do problemu. Wspólne wysiłki naukowców i przemysłu farmaceutycznego mogą pomóc w zmniejszeniu liczby ludzi dotkniętych śpiączką.
 
oprac. lek. Szymon Nowak
źródło: Stich A. i wsp.; Do we need new drugs against human African trypanosomiasis?; The Lancet Infectious Diseases, Vol 13, No. 9, wrzesień 2013
 
 

Pląsawica w przebiegu odkleszczowego wirusowego zapalenia mózgu

Opublikowano: 22 wrzesień 2013
W najnowszym numerze Emerging Infectious Diseases (wrzesień 2013) znajduje się doniesienie badaczy z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku o nietypowym przebiegu odkleszczowego wirusowego zapalenia mózgu u leśnika.
 
Wirusowe odkleszczowe zapalenie mózgu ma dwufazowy przebieg. W pierwszym okresie dominują bóle głowy, bóle mięśniowo-stawowe, w drugim okresie często dołączają się objawy neurologiczne – zapalenia opon mózgowo rdzeniowych, zapalenia rdzenia kręgowego, zapalenia wielonerwowego. W Polsce corocznie notuje się około 250 zachorowań na wirusowe odkleszczowe zapalenie mózgu, najwięcej w południowo-wschodniej części kraju.
 
Pląsawica jest definiowana jako wygórowane, spontaniczne, nieregularne w czasie, niepowtarzalne ruchy. Spowodowane są najczęściej uszkodzeniem jąder niskowzgórzowych, co prowadzi do nadmiernej aktywności w obrębie jąder ruchowych wzgórza. Pląsawica jest głównym objawem choroby Huntingtona, ale może być wywoływana również przez inne czynniki np. infekcje.
 
Badacze z Białegostoku opisują przypadek 38 letniego leśnika, który uskarżał się na gorączkę do 40 st. C, bóle głowy, wymioty trwające od tygodnia. W badaniu przedmiotowym wykazano cechy porażenie nerwu twarzowego, drżenie mięśni twarzy po lewej stronie, osłabienie mięśni lewej kończyny górnej i dolnej oraz dodatnie objawy oponowe. W badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego wykazano cechy zapalenia. W tomografii komputerowej głowy opisywano poszerzenie komór bocznych mózgu. Pacjent był leczony mannitolem, deksametazonem, cefalosporynami III generacji, benzodiazepinami. W wyniku zastosowanego leczenia uzyskano poprawę stanu klinicznego pacjenta, którego wypisano do domu na własne żądanie.
 
11 dni później pacjent został ponownie przyjęty do szpitala z powodu nawrotu objawów (postępujące osłabienie oraz drżenie mięśni lewych kończyn). Obserwowano także ruchy pląsawicze w obrębie kończyn i twarzy. W badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego wykazano nadal utrzymujące się cechy zapalenia. Przeprowadzone testy w kierunku zakażenia wirusem odkleszczowego zapalenia mózgu wypadły silnie dodatnio. W wykonanym rezonansie magnetycznym głowy wykazano zmiany w obrębie jądra soczewkowatego, ogoniastego po prawej stronie oraz w obrębie torebki wewnętrznej po obu stronach. Na podstawie obrazu klinicznego i wyników badań, po konsultacji neurologicznej i psychiatrycznej pacjentowi ostatecznie rozpoznano pląsawicę w przebiegu wirusowego odkleszczowego zapalenia mózgu. Wdrożono postępowanie objawowe i obserwowano poprawę stanu ogólnego chorego. Miesiąc później nie wykazano odchyleń w badaniu przedmiotowym i w badaniach laboratoryjnych z wyjątkiem pleocytozy w płynie mózgowo-rdzeniowym.
oprac. lek. Szymon Nowak
źródło: Zajkowska J. i wsp.; Chorea and Tick-borne Encephalitis, Poland; Emerging Infectious Diseases; Vol 19, No. 9, wrzesień 2013
 
 

Rekomendacje WHO odnośnie badań nad gruźlicą

Opublikowano: 19 wrzesień 2013
Światowa Organizacja Zdrowia po konsultacjach z panelem ekspertów wydała Raport zawierający rekomendacje odnośnie prowadzenia badań nad ulepszeniem diagnostyki , leczenia i zapobiegania zachorowaniu na gruźlicę.
 
Autorzy opracowania zaznaczają, że gruźlica to istotny problem zdrowia globalnego. Szacuje się, że na świecie w 2011 roku żyło ok. 12 milionów ludzi chorych na gruźlicę, w tym ok.  630 000 ludzi zakażonych prątkiem wielolekooponym, w tym ok. 310 000 chorujących na gruźlicę płuc. Najwięcej przypadków gruźlicy występuje w regionie Zachodniego Pacyfiku, Południowo-wschodniej Azji oraz w Afryce. Konieczne jest udoskonalenie profilaktyki, diagnostyki i leczenia zakażeń prątkiem gruźlicy, aby przyspieszyć osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju, które między innymi zakładały aktywną walkę z tą chorobą, obok malarii, AIDS i innych zaniedbywanych chorób tropikalnych. Partnerstwo na rzecz walki z Gruźlicą zakłada eliminację choroby do 2050 roku.
 
W podsumowaniu Raportu nakreślono 10 głównych celów badawczych nad gruźlicą, które stanowią zbiorcze podsumowanie całości.
 
  • Poprawa diagnostyki zakażenia, choroby, oporności prątków na leki (przede wszystkim szybkie, łatwo dostępne i wydaje testy – point of care tests) przez rozwój nowych technologii, które będą prowadzić do poprawy wyników i przyczyniać się do osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju.
  •  Rozwój udoskonalonych metod leczenia i zapobiegania gruźlicy.
  • Zidentyfikowanie i wprowadzenie do użycia nowych biomarkerów, mogących ułatwić rozwój nowej szczepionki, nowych metod diagnostyki i leków na gruźlicę.
  •  Rozwój nowej szczepionki i udoskonalanie istniejących szczepień (szczepionka BCG).
  • Rozwój i optymalizacja strategii prowadzących do wczesnego rozpoznawania oraz redukcji barier w dostępie do leczenia dla chorych.
  • Wzrost zrozumienia znaczenia choroby, jej rozpowszechnienia, modeli transmisji oraz wpływu interwencji w zakresie zdrowia publicznego na epidemiologię choroby.
  • Wzrost zrozumienia patogenezy choroby dla ulepszenia metod diagnostyki, leczenia i zapobiegania zachorowaniu.
  • Zoptymalizowanie zasad prowadzenia profilaktyki przeciwgruźliczej, włączając w to gruźlicę oporną na leki.
  •  Rozwój strategii dla wspomagania systemów opieki zdrowotnej w zakresie kontroli nad gruźlicą
  • Rozwój i zoptymalizowanie nowych i istniejących strategii dla zapobiegania i minimalizowania niepełnosprawności i stygmatyzacji związanych z zachorowaniem na gruźlicę.

 

Z pełną treścią raportu można zapoznać się na stronach Światowej Organizacji Zdrowia.
 
oprac. lek. Szymon Nowak