Choroba rąk, stóp i ust wywoływana enterowirusem 71 - południowy Wietnam 2011

Opublikowano: 04 styczeń 2013
Grudniowy numer Emerging Infectious Diseases donosi o znacznym rozpowszechnieniu choroby rąk, stóp i ust (HFMD) w Wietnamie, wywoływanej przez zakażenie enterowirusem 71 (EV71). Najczęściej dotyka ona dzieci poniżej 5 roku życia, co jest również czynnikiem ryzyka cięższego przebiegu zakażenia.
 
Fot. 1. Zmiany skórne na stopie w przebiegu choroby rąk,
stóp i ust. (źródło: www.ncbi.nlm.nih.gov)
 
EV 71 w Wietnamie wyizolowano pierwszy raz w 2003 roku. W okresie luty 2011-lipiec 2012 stwierdzono 174 tysiące przypadków HFMD oraz 200 zgonów w samym Wietnamie. Najwięcej zachorowań miało miejsce we wrześniu 2011. Wietnamskie Ministerstwo Zdrowia opracowało 4 stopniową skalę ciężkości zakażenia:
 
1.   Niepowikłana choroba z pęcherzykami na dłoniach, stopach i w jamie ustnej
2.      Zakażenie obejmuje OUN:
2a. mioklonie palców zauważone przez opiekuna dziecka
2b. mioklonie palców zauważone przez lekarza
3.      Występuje dysfunkcja autonomicznego układu nerwowego: gorączka niereagująca na leki przeciwgorączkowe z nadciśnieniem i tachykardią
4.      Niewydolność krążeniowo-oddechowa z obrzękiem płuc lub krwotokiem.
 
Stopnie 2b, 3 i 4 klasyfikują zachorowanie jako ciężkie i są wskazaniem do leczenia szpitalnego. Mioklonie i cięższe powikłania neurologiczne z reguły wymagają leczenia fenobarbitalem. Utrzymująca się tachykardia, gorączka niespadająca po lekach, nieregularny oddech, nadciśnienie są wskazaniem do podaży immunoglobulin. Kiedy stan dziecka nie ulega poprawie należy wdrożyć hemofiltrację.
Autorzy doniesienia zebrali dane od 3791 pacjentów. 95% to dzieci w wieku 1-4 lat. W czasie przyjęcia 17% dzieci klasyfikowano jako stopień 1, 73% jako 2a, 9% jako 2b, 1% jako 3 i 0,4% jako stopień 4. Sześcioro dzieci zmarło. Średni czas hospitalizacji wynosił 3 dni. 12% dzieci ze stopniem 2b lub cięższym leczono IVIG, u 0,6% włączono hemofiltrację. U części dzieci udało się potwierdzić zakażenie dzięki RT-PCR.
 
EV 71 jest częstym czynnikiem sprawczym choroby rąk, stóp i ust o ciężkim klinicznym przebiegu, dotykającym głownie kraje Południowej Azji. Potencjał pandemiczny wirusa jest trudny do określenia. W Wietnamie i krajach sąsiednich EV71 ma miano patogenu endemicznego, badania serologiczne wykazały serokonwersję u 14% dzieci w drugim roku życia. Wskaźnik śmiertelności jest niski, jednak stopień rozpowszechnienia, trudności w określeniu czynników ryzyka cięższego przebiegu choroby  są istotnym problemem systemów zdrowotnych, wymagającym monitorowania. Do momentu wyprodukowania skutecznego szczepienia ważne jest właściwe postępowanie ograniczające liczbę zakażeń (mycie rąk, wczesna diagnoza, izolacja chorych dzieci).
 
oprac. lek. Szymon Nowak
źródło: Khanh T.H. i wsp.; „Enterovirus 71-associated Hand, Foot and Mouth Disease, Southern Vietnam, 2011”; Emerging Infectious Diseases, Vol. 18, No 12, December 2012